اقدامات ضروری پس از گازگرفتگی سگ، گربه و سایر حیوانات
هاری (Rabies) یکی از خطرناکترین بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان است و در صورت بروز علائم بالینی، تقریباً همیشه کشنده است. به همین دلیل، آگاهی از راههای انتقال، پیشگیری و اقدامات پس از گازگرفتگی اهمیت بسیار زیادی دارد.
افرادی که به طور مرتب با سگ، گربه یا سایر حیوانات خونگرم گازگیرنده در تماس هستند، بهتر است با نظر مراکز بهداشتی یا پزشک، واکسیناسیون پیشگیرانه هاری را انجام دهند.
نکته مهم اینکه حتی سنجاب نیز در صورت آلوده بودن، میتواند با یک گاز کوچک بیماری هاری را منتقل کند.
راههای انتقال بیماری هاری
هاری معمولاً از طریق گازگرفتگی حیوان آلوده منتقل میشود، اما تنها راه انتقال نیست.
- انتقال هاری از طریق خراش ناخن بعید، اما ممکن است؛ بهویژه اگر حیوان لحظاتی قبل پنجه خود را لیسیده باشد.
- تماس بزاق حیوان آلوده با زخم باز یا مخاط دهان، بینی یا چشم نیز میتواند باعث انتقال ویروس هاری شود.
بعد از گاز گرفتن سگ یا گربه چه باید کرد؟
حتی اگر حیوان دارای شناسنامه و سابقه واکسیناسیون هاری باشد، انجام اقدامات زیر ضروری است.
۱- شستوشوی سریع زخم
محل گازگرفتگی یا تماس مشکوک را بلافاصله با مقدار زیادی آب و صابون بشویید و اجازه دهید در صورت امکان مقداری خون از زخم خارج شود.
- زخم را نبندید.
- از بخیه زدن زخم در مراحل اولیه خودداری کنید، مگر با نظر پزشک.
۲- مراجعه فوری به مراکز بهداشتی
در سریعترین زمان ممکن به خانه بهداشت، مرکز جامع سلامت یا مرکز درمان پیشگیری از هاری مراجعه کنید تا درباره نیاز به واکسن و سرم ضد هاری تصمیمگیری شود.
۳- دریافت واکسن هاری
در بسیاری از موارد، واکسن هاری طبق برنامهای که توسط مرکز درمانی تعیین میشود تزریق خواهد شد.
در برخی افراد نیز، بسته به نوع تماس و شرایط زخم، تزریق سرم ضد هاری (Rabies Immunoglobulin) نیز ضروری است.
۴- حیوان را تحت نظر بگیرید
اگر امکان دارد، حیوان گازگیرنده را به مدت ۱۰ روز تحت نظر قرار دهید.
اگر حیوان در پایان این مدت سالم و زنده باشد، معمولاً نشان میدهد که هنگام گاز گرفتن در مرحله انتقال بیماری نبوده است. درباره ادامه یا توقف واکسیناسیون، تصمیم نهایی را پزشک یا مرکز درمانی خواهد گرفت.
۵- اگر حیوان تلف شد
اگر حیوان در مدت تحت نظر بودن تلف شد یا علائم مشکوک به هاری نشان داد، موضوع را سریعاً به مراکز دامپزشکی و بهداشتی اطلاع دهید تا اقدامات لازم برای بررسی بیماری انجام شود.
علائم بیماری هاری در انسان
اگر فردی پس از تماس با حیوان آلوده، اقدامات پیشگیرانه را انجام ندهد، ویروس ممکن است پس از چند روز تا چند ماه علائم خود را نشان دهد.
علائم اولیه عبارتاند از:
- تب
- سردرد
- ضعف و بیحالی
- سرفه
- درد یا خشکی عضلات گردن
این علائم ممکن است با یک سرماخوردگی ساده اشتباه گرفته شوند.
با پیشرفت بیماری، علائم شدیدتری ایجاد میشود، از جمله:
- حساسیت شدید به نور و صدا
- اضطراب و بیقراری
- انقباض عضلات گلو و حنجره
- ناتوانی در بلع آب و غذا
- ترس از آب (هیدروفوبیا)
- افزایش ترشح بزاق و کف کردن دهان
در مراحل پایانی نیز فلج عضلات تنفسی رخ داده و در صورت بروز علائم بالینی، متأسفانه بیماری تقریباً همیشه منجر به مرگ میشود.
حرف آخر
هاری یکی از معدود بیماریهایی است که در صورت شروع علائم بالینی، تقریباً هیچ درمان مؤثری برای آن وجود ندارد.
به همین دلیل، هرگونه گازگرفتگی، خراش یا تماس مشکوک با بزاق حیوانات خونگرم را جدی بگیرید و بدون اتلاف وقت به مراکز درمانی مراجعه کنید.
شستوشوی سریع زخم، مراجعه فوری به مراکز بهداشتی و دریافت واکسن یا سرم ضد هاری در صورت نیاز، بهترین راه برای پیشگیری از این بیماری کشنده است.
